Zwaaien met wit zakdoekje; scepter van democratie

Witte zakdoekjes in de lucht
Als de witte Kleenex tissues als een witte deken over de tribunes golven, wordt de voorzitter bijna geen keus gelaten. Er spreekt zoveel kracht uit het symbolische zwaaien dat de de club in vrijwel alle gevallen niet lang erna de trainer met een gouden handdruk de laan uit stuurt. Bizar eigenlijk, wat is de achterliggende historie?


In een voetbalstadion heb je bepaalde gewoontes of gedragingen die subtiel of minder subtiel iets duidelijk moeten maken. Zo heb je het zwaaien door supporters met witte zakdoekjes. Dit betekent doorgaan niet veel goeds. Het publiek geeft aan dat ze het gehad hebben met de trainer en dat hij aangemerkt wordt als de kop van jut. Het witte zakdoekje is democratie; volksheerschappij op zijn best, maar waar komt het eigenlijk vandaan?

Het zwaaien met de witte zakdoekjes gebeurd vooral in de Zuid Europese competities zoals in de serie A in Italië of in de Primera Division in Spanje. Op zoek naar de oorsprong worden we dan ook gebracht naar het warmbloedige avondland bij de Romeinen. Het gebruik kent zijn oorsprong namelijk niet bij het spel om de knikker, maar in het traditionele stierenvechten.

Anders dan die van Ajax, spreek je hier over een arena in zuiverste zin. Het tweegevecht tussen stier en matador wordt nauw gadegeslagen en op teken van de presidente, middels het zwaaien van een witte zakdoek, mag de stier de arena bestieren. Wat volgt is de sport, of dierenbeulerij, het is maar vanuit welk perspectief je het bekijkt, van het stierenvechten. in de laatste fase toont het publiek zijn afkeuring of waardering. Bij ontevredenheid gaat het publiek joelen of blijft het juist ijzig stil. Bij waardering voor de matador, gaan ze applaudiseren en volgt er een luidt ‘ole’ geroep. Bij de grote waardering voor de moed die een matador heeft getoont, zal het publiek gaan zwaaien met, jawel, witte zakdoekjes. Een dergelijke appreciatie wordt meestal beloont met een gift aan de Matador. De presidente kan bepalen of hem een oor, twee oren of in uitzonderlijke gevallen zelfs de staart van het dier wordt toegedicht als ultieme beloning. De stier sterft in bijna alle gevallen.

Best wel gek dus. Van oorsprong, reeds sinds de middeleeuwen maar liefst, vormt het zwaaien van witte zakdoekjes een gebaar van appreciatie in plaats van afkeuring. Helemaal zo gek is het niet. Ronaldinho namelijk, werd bij een overwinning op Real madrid in het Santiago Bernabeu Stadion al eens vereerd met dit gebaar… door fans van de Koninklijke welteverstaan! Een ultieme appreciatie. Of zullen de fans met hun witte zakdoek de trainer symboliseren tot stier en veroordelen to de slachtbank? Zijn oren eraf omdat hij niet wil luisteren of met het staart tussen de benen op de vlucht laten slaan…

Een dolle stier krijgt rood in de Arena. Vanaf 1 januari 2012 zijn stierengevechten overigens verboden in heel Noord-Oost Spanje.

De waarheid huist niet in het gebaar zelf, maar in de kern, de essentie. Het zwaaien met een witte zakdoek betekent emotie, passie, vuur en beleving vanuit het publiek. Het is het volk dat spreekt. Het is daarom dat de witte zakdoek zo een penetrante waarde heeft voor een gemoed. veel sterker dan een boegeroep of fluitconcert. Ik betwijfel het aantal mensen, in ieder geval buiten Spanje, die het zakdoekje hanteren en ook van deze voorgeschiedenis op de hoogte zijn. Ze doen het veelal omdat anderen het doen en het zo nu eenmaal werkt. Kun je jezelf voorstellen wat het met een trainer doet wanneer hij duizenden fans met witte zakdoejes ziet zwaaien? Ik kan je vertellen; dan kwijn je behoorlijk weg in je dug-out. Nu ik de achtergrond ken, valt het gebaar me eigenlijk nog veel zwaarder dan voorheen. maar ik kan het ook niet helpen mezelf te plagen met de kippenvel gedachte wanneer een publiek die historische puurheid eens terug zou halen en hun zakdoekjes uit hun holster zou trekken om een speler of team die ultieme waardering toe te dichten…